Тывада тускай шериг операциязының киржикчилеринге болгаш оларның өг-бүле кежигүннеринге эң хереглелдиг деткимче хемчеглериниң бирээзи – социал керээ. Бо программаның кол оператору - Регионнуң Чонну ажылга хаара тудар албанының дыңнатканы-биле алырга, бо чылын ол категориядан 170 хамааты-биле социал керээ чардынган, ооң иштинде 90 кижи ТШО-нуң киржикчизи болза, 80 кижи – оларның өг-бүле кежигүннери.
Тыва Республикада 2022 чылдан эгелеп, тускай операцияларның хоочуннары, киржикчилери болгаш оларның өг-бүле кежигүннери социал керээлерни мурнады чарар кирер эргелиг. Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг күрүне деткимчезинге арат ажылын эгелээн улус-биле бо чылдың Наадымында чугаалашкан.
Россия Чазааның деткимчези-биле социал керээ программазының күүселдезин шыңгыы хайгааралга ап, чаңгыс чер чурттугларының амыдырал-чуртталгазының деңнелин элээн экижиткенин ол демдеглээн. Күрүне деткимчезиниң алыкчылары арга-дуржулгазын болгаш салым-чаяанын ажыглап тургаш, боттары ажылдап алырын кызып чоруур тура-соруктуг болгаш чүткүлдүг кижилер-дир дээрзин Владислав Ховалыг демдеглээн. Оларга чүгле дуза болгаш эге капитал херек турган.
Чыл эгезинден бээр ТШО-нуң 44 хоочуннары боттарының ажыл-агыйын ажыдар дээш социал керээлерни чарган. Бо хүнге чедир олар республиканың аңгы-аңгы муниципалдыг тургузугларында үш ыяш дилдирер пилораманы, алды техниктиг хандырылга станциязын, үш идик септээр мастерскаяны, дөрт чазанылга мастерскаязын, ийи демир кылыглар бүдүрер база септээр черни, дөрт кафени, бир машина чуур черни, ажыл-агыйга ачы-дуза көргүзер бүдүрүлгени, алды тудуг бүдүрүлгезин, ийи эът болгаш өске-даа продукция бүдүрер бүдүрүлгени, ийи фотостудияны тургускан.
Оон аңгыда, шериг албанныг кижилер айыыл чок чорук хандырар адырда, арыгланып-аштаныр болгаш чаш таарар, ыяштан янзы-бүрү чүүлдер кылыр, мал чеми бүдүрер, одалга системаларын хайындырып эптээр дээш, оон-даа өске угланыышкыннарга социал керээлерни чарган.
46 кижи көдээ ажыл-агый хөгжүлдезинге хууда ажыл-агыйын организастаарын шилип алган. Оларның 45-зи мал-маган тударын, а бирээзи ногаа аймаан тарып эгелээн.
Социал керээлер чарган ТШО киржикчилериниң 80 өг-бүле кежигүннериниң 49-у хууда сайгарлыкчылар кылдыр бүрүткеткен. Оларның аразындан сес кижи эът белеткээн чиг продукцияны бүдүрүп турар болза, чеди кижи чараштаныр болгаш чурук тырттырар салоннарны ажыткан, үш-үш кижи кондитер болгаш уруглар карактаар черлерни ажыткан, ийи кижи бухгалтер ачы-дузазын, үш кижи уругларга немелде өөредилге черин ажыткан. Кафе болгаш массаж салону ажыдарынга, аштап-арыглаашкын болгаш полиграфия ачы-дузазын чедиреринге, дыштанылга болгаш хөглээшкиннер организастаарынга социал керээ акша-хөреңгизин ажыглаан. Күрүне деткимчезиниң алыкчылары идик-хеп болгаш кештен кылыгларны бүдүрүп, дыштанылга барааннарын хөлезиге болгаш чээлиге берип, оран-саваларны комплекстиг ажыглап турар.
ТШО киржикчилериниң чоок 31 кижизи хууда дузалал ажыл-агыйын тудуп эгелээн, оларның 28-зи мал-маганче, а үжү ногаа аймаан тарыырынче кирген.
Дайын шөлүнден чанып келген ТШО хоочуннарын болгаш оларның өг-бүлелерин ажылче хаара тударынга деткимче көргүзери - регионалдыг эрге-чагыргаларының амгы үеде мурнады шиитпирлээр айтырыы болуп турар. Бо ажылда регионнуң Чонну ажылга хаара тудар албанының ажылдакчылары, социал координаторлар, «Ада-чурт камгалакчылары» фонд салбырындан специалистер идепкейлиг киржип турар.
Республикада ТШО хоочуннарын ажылга хаара тударынче угланган өске-даа хемчеглерни ажыл берикчилери-биле кады боттандырып турар. Ылаңгыя хостуг ажылчын олуттар тускай ярмаркаларын, Тываның даг-руда компаниязы биле «Восток» КХН-ниң баазазынга ужуражылгаларны болгаш өске-даа хемчеглерни организастаан.